Narodowy Dzień Pamięci Polaków Ratujących Żydów pod Okupacją Niemiecką skupił przy Pomniku Zawołani po Imieniu w Markach młodzież, nauczycieli wraz z pocztami mareckich szkół średnich oraz Stowarzyszenia Marki-Pustelnik-Struga.
OCALIĆ PAMIĘĆ O ZAMORDOWANYCH PRZEZ NIEMCÓW POLAKACH DLA PRZYSZŁYCH POKOLEŃ… PAMIĘĆ O ZAWOŁANYCH PO IMIENIU I O SPRAWIEDLIWYCH WŚRÓD NARODÓW ŚWIATA… O TYM, ŻE POLACY BYLI OFIARAMI DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ.
Tablica na dziedzińcu kościoła parafii św. Izydora, odsłonięta przez Instytut Pileckiego 15 września 2020 r., upamiętnienia Rodzinę Banaszków – Mariannę, l.50 oraz jej dzieci – Władysława, l.20 i Stasię, l.17 zamordowanych w Markach w 1943 roku za ukrywanie przez kilkanaście miesięcy żydowskiego małżeństwa Feldszuhów z nastoletnią córką pianistką, uciekinierów z getta warszawskiego. Marianna została rozstrzelana przez Niemców na progu własnego domu przy ulicy Zabawnej w Markach-Pustelniku, tuż po przyjściu z porannej mszy św. w kościele parafii św. Izydora. Dorosłe już dzieci Marianny – Władysław i Stasia – zostały aresztowane i zaciągnięte nad rzekę Długą w Markach, a następnie rozstrzelane przez niemieckich żandarmów na terenie cegielni Jana Mańka „Krzaka” i tam zakopane do dołów śmierci. Po wojnie ciała zamordowanych mieszkańców Marek, dzięki staraniom rodziny, zostały ekshumowane i spoczęły w rodzinnym grobie na cmentarzu parafialnym św. Izydora w Markach przy ulicy Bandurskiego. Trzecie dziecko Marianny – Wiktoria, l. 19, wróciła tego dnia z Warszawy, gdzie pracowała, dowiedziała się o rozstrzeleniu matki Marianny, zakopaniu jej ciała przez sąsiadów w ogrodzie, usłyszała o uprowadzeniu przez żandarmów rodzeństwa -Władka i Stasi. Ostrzeżona przez sąsiadów, wyjechała czym prędzej do Warszawy i słuch po niej zaginął. Mówiono, że została zamordowana również przez Niemców w bliżej nieznanych okolicznościach.
Żydowska rodzina Feldszuhów zdążyła noc wcześniej opuścić kryjówkę za szafą w domu Rodziny Banaszków w Markach-Pustelniku. Rodzina Banaszków nie została nigdy zgłoszona przez ocalonego Żyda – Rubina Feldszuha do upamiętnienia przez Instytut Yad Vashem – Instytut Pamięci Męczenników i Bohaterów Holocaustu.
Instytut Yad Vashem w Jerozolimie uhonorował tytułem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata 7232 Polaków (stan na 1 stycznia 2022 r.), co stanowi największą grupę narodowościową wśród odznaczonych, ratujących Żydów przed Niemcami podczas II wojny światowej. Łącznie na świecie tytuł ten otrzymało ponad 28 tysięcy osób.
Stowarzyszenie Marki Pustelnik-Struga od lat podtrzymuje pamięć o zamordowanej Rodzinie Banaszków. Duże zasługi w tej kwestii ma Marian Sawicki oraz Artur Rytel-Andrianik wraz z bratem – ks. Pawłem Rytel-Andrianikiem. W 2020 roku Stowarzyszenie Marki-Pustelnik-Struga współpracowało z Instytutem Pileckiego na czele z panią Magdaleną Gawin oraz przyczyniło się do nawiązania kontaktu z krewnymi Rodziny Banaszków i ich obecności na uroczystości odsłonięcia pamiątkowej tablicy Zawołani po Imieniu 15 września 2020 roku.
Poczet sztandarowy Stowarzyszenia Marki-Pustelnik-Struga, od lewej – Bogusława Sieroszewska w stroju łowickim z szafy św. Izydora oraz Elżbieta i Wiesław Kosakowscy z Marek-Zieleńca fot. Urząd Miasta Marki
Dziękujemy samorządowi mareckiemu, że zachęcił młodzież mareckich szkół do przybycia na miejską uroczystość i jej uświetnienie przez wystawienie pocztów sztandarowych – Zespołu Szkół nr. 1 im. Jana Pawła II z siedzibą w Pałacyku Briggsów oraz Liceum Ogólnokształcącego im. Rotmistrza Pileckiego z siedzibą w Domu Katolickim w Markach. Ponadto, klasa mundurowa tejże szkoły wystawiła wartę honorową przy pomniku Zawołani po Imieniu. Poczet sztandarowy wystawiło również Stowarzyszenie Marki-Pustelnik-Struga z Bogusławą Sieroszewską w stroju mazowieckim oraz małżeństwem Elżbietą i Wiesławem Kosakowskimi z Marek-Zieleńca.
Polecamy rys historyczny Narodowego Dnia Pamięci Polaków Ratujących Żydów pod Okupacją Niemiecką nakreślony 24 marca 2026 r. w Toruniu przez Prezydenta RP dra Karola Nawrockiego:
https://www.facebook.com/share/v/17UEsXHHtv
Jacek Szewczak, krewny Rodziny Banaszków i Bogusława Sieroszewska, wiceprezes Stowarzyszenia Marki-Pustelnik-Struga fot. Stowarzyszenie MPS
Narodowy Dzień Pamięci Polaków Ratujących Żydów 24 marca 2025 rok – bez udziału mareckiej młodzieży, ale ze Stowarzyszeniem Łączą nas Marki i Stowarzyszeniem Marki-Pustelnik-Struga z nowym sztandarem oraz przedstawicielami Urzędu Miasta Marki na czele z burmistrzem Jackiem Orychem. Modlitwę poprowadził ks. Artur Frej
24 marca 2023 uroczystość z młodzieżą Szkoły Ad Astra i przedstawicielami Stowarzyszenia Marki-Pustelnik-Struga
24 marca 2022 roku
Grób Rodziny Banaszków na cmentarzu parafialnym św. Izydora w Markach, niedaleko wschodniego muru cmentarza – 24 marca 2022 r.
Najliczniejsza obecność młodzieży mareckiej ze sztandarami wszystkich szkół – 24 marca 2022 r.
Uroczystość odsłonięcia tablicy Zawołani po Imieniu ku pamięci Rodziny Banaszków – 15 września 2020 roku Od prawej kpt Jerzy Nowicki, dyrekcja Instytutu Pileckiego oraz Bogusława Sieroszewska, Stowarzyszenie Marki-Pustelnik-Struga fot. archiwum Stowarzyszenia MPS
Stowarzyszenie Marki-Pustelnik-Struga z krewnymi Rodziny Banaszków – Jackiem Szewczakiem z siostrami bliźniaczkami i siostrzenicą na uroczystości odsłonięcia tablicy Zawołani po Imieniu – 15 września 2020 roku fot. archiwum Stowarzyszenia MPS
Poświęcenie przez bp. Romualda Kamińskiego pomnika Zawołani po Imieniu ku czci Rodziny Banaszków – 15 września 2020 r.
fot. Instytut Pileckiego