Cegielnie podwarszawskie na przełomie XIX i XX wieku na przykładzie cegielni Halberów w Markach – to tytuł prelekcji, która odbędzie się w najbliższy piątek
20 marca 2026 r.
o godz. 18.00
w gościnnym Centrum Aktywności Fabryczna 3 (CAF).
Spotkanie poprowadzi Anna Zyta Halber, absolwentka pedagogiki specjalnej i historii na Uniwersytecie Warszawskim, obecnie pełniąca funkcję edukatora w Muzeum Warszawy oraz doktorantka Szkoły Doktorskiej Anthropos Instytutów Polskiej Akademii Nauk. W czasie badań naukowych odkryła, że pochodzi z rodzinny, która przez trzy pokolenia prowadziła cegielnie w Markach oraz na terenach obecnej Warszawy. Dzięki historii własnej rodziny bliżej zainteresowała się tematyką podwarszawskich cegielni przełomu XIX i XX wieku.
Nasze piątkowe spotkania w CAF (w każdy trzeci piątek miesiąca) organizowane przez Stowarzyszenie Marki-Pustelnik-Struga, wpisały się w kalendarium wydarzeń kulturalno-oświatowych odbywających się w Markach. Prelekcje, które mają formułę otwartych spotkań dyskusyjnych, poświęcone są historii, a zwłaszcza dziejom naszej miejscowości, począwszy od śladów pierwszego osadnictwa i pobytu ludzi na ziemi mareckiej aż do czasów współczesnych.
Jak co miesiąc na zakończenie spotkania wśród uczestników zostaną rozlosowane nagrody książkowe związane z historią Marek.
Serdecznie zapraszamy
PO PRELEKCJI
Najważniejsze ciekawostki prelekcji:
- Szulim (Szlomo) Halber był pierwszym darczyńcą na budowę kościoła parafii św. Izydora. Jego darowizna w wysokości 150 rubli w srebrze, co na tamte czasy stanowiło wartości 10 tysięcy cegieł, została odnotowana w warszawskiej gazecie „Przegląd Katolicki”
- W XIX wieku w Markach funkcjonowało 16 cegielni, 4 z nich należały do Szulima Halbera, m.in. w okolicach dzisiejszej ulicy Słonecznej, na tzw. Parówce.
- Uruchomienie kolejki wąskotorowej z Warszawy-Pragi przez Marki do Radzymina przyczyniło się do zwiększenia produkcji cegieł w Markach i transportu cennego budulca na Pragę. Szacuje się, że około 90% cegieł użytych w XIX wieku do budowy kamienic na warszawskiej Pradze pochodziło z Marek i Pustelnika.
- Postać Szulima/Szlomo Halbera pojawia się w mareckiej sztuce pt. „Kolacja dla Darczyńcy, czyli jak ks. Jakub Dąbrowski kościół w Markach budował” autorstwa Bogusławy Sieroszewskiej z 1917 roku, napisanej na obchody 100-lecia parafii św. Izydora w Markach.
Zbigniew Paciorek, prezes Stowarzyszenia Marki-Pustelnik-Struga, organizatora comiesięcznych spotkań w mareckim CAF-ie oraz prelegentka – Anna Zyta Halber
