W 100-lecie Bitwy Warszawskiej 1920 roku, na prośbę lokalnych społeczników oraz strażników pamięci ziemi mareckiej i radzymińskiej, m.in. na wniosek Stowarzyszenia Marki-Pustelnik-Struga, w 2020 roku Instytut Pamięci Narodowej odnowił grób Bohatera Bitwy Warszawskiej na Starych Powązkach w kwaterze 234.
Państwo Polskie upomniało się o Bohatera kpt. Ryszarda Downar-Zapolskiego, Kawalera Virtuti Militari, który poległ w wieku 27 lat, od śmiertelnych ciosów zadanych przez bolszewików na krzyżówkach w Słupnie, obrzeżach Radzymina, nieopodal Góry św. Antoniego w Markach-Strudze, ostatecznie odbijając miasto z rąk bolszewików.
Dowódca 1.batalionu 85. Pułku Piechoty Strzelców Wileńskich 14 sierpnia w czasie bitwy o Radzymin uratował krytyczne położenie pułku, podczas wycofywania się na drugą linię obrony w Strudze. Na skrzyżowaniu dróg w Słupnie zatrzymał nieprzyjaciela walcząc z bolszewikami szablą… Lance do boju, szable w dłoń, bolszewika goń, goń, goń!
Grób kpt. Ryszarda Downar-Zapolskiego na Starych Powązkach, kwatera 234, odnowiony w roku 2020 przez IPN fot. Bogusława Sieroszewska, 2020
fot. Bogusława Sieroszewska, 2020
Wojsko Polskie – 85.Pułku Piechoty Strzelców Wileńskich przed Bitwą Warszawską 1920 roku, kpt. Ryszard Downar-Zapolski siedzi pierwszy z prawej, dowódca pułku piechoty, mjr Stanisław Bobiatyński siedzi obok, po środku.
Niestety, po pięciu latach piękny Grób Bohatera wykonany z piaskowca wymagał gruntownego oczyszczenia z mchu i brudu. Podjęło się tego w marcu 2026 roku Stowarzyszenie Marki-Pustelnik-Struga na czele z Bogusławą Sieroszewską. Po wykonaniu renowacji, IPN nie obejmuje dalszą opieką grobów, licząc na to, że inne placówki, takie jak szkoły czy jednostki wojskowe, przejmą sprawowanie nad grobami stałej opieki i otoczą pamięcią bohaterów.
Grób Bohatera Bitwy Warszawskiej – kpt. Ryszarda Downar-Zapolskiego nie został jeszcze objęty opieką przez żadną szkołę ani jednostkę wojskową. Żywimy nadzieję, że w końcu znajdzie się placówka na Mazowszu, która zechciałaby kultywować pamięć o Bohaterach zwycięskiej Bitwy Warszawskiej 1920 roku.
fot. Bogusława Sieroszewska, 2026
Grób kpt. Ryszarda Downar-Zapolskiego na Starych Powązkach, w kwaterze 234, trzeci grób na lewo od grobu studentów lwowskich poległych w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 roku fot. Bogusława Sieroszewska, 2026